อาหารสายยาง สูตรโปรตีนสูง ใช้กับผู้ป่วยที่ต้องการโปรตีนและพลังงานสูงสูตรอาหารทางสายยางประเภท "โปรตีนสูงและพลังงานสูง" (High Protein High Calorie) มักถูกใช้ในผู้ป่วยที่มีการใช้พลังงานของร่างกายสูงกว่าปกติ เช่น ผู้ป่วยมะเร็ง, ผู้ป่วยที่มีแผลกดทับขนาดใหญ่, ผู้ป่วยหลังผ่าตัดใหญ่ หรือผู้ป่วยที่มีภาวะกล้ามเนื้อฝ่อรุนแรงครับ
ความแตกต่างของสูตรนี้คือการเพิ่มสัดส่วนโปรตีนให้ได้ประมาณ 20-25% ของพลังงานรวม และเพิ่มความเข้มข้นของพลังงานเป็น 1.2−1.5 kcal/ml
🥚 ส่วนผสมสูตรโปรตีนสูง (สำหรับปริมาณ 1,000 ml)
วัตถุดิบ ปริมาณ สารอาหาร/หน้าที่
เนื้ออกไก่ (สุก) 250 - 300 กรัม แหล่งโปรตีนหลัก
ไข่ขาวต้มสุก 5 - 8 ฟอง โปรตีนคุณภาพสูง (Albumin)
ข้าวสวย / ฟักทอง 150 - 200 กรัม คาร์โบไฮเดรต
น้ำมันรำข้าว / MCT Oil 3 - 4 ช้อนโต๊ะ ไขมันเสริมพลังงาน
น้ำตาลทราย 3 - 4 ช้อนโต๊ะ พลังงานเสริม
ผักกาดขาว / แครอท 100 กรัม วิตามินและใยอาหาร
น้ำต้มสุก เติมให้ครบ 1,000 ml ส่วนผสมของเหลว
🛠️ เทคนิคการเพิ่ม "โปรตีน" ให้มีประสิทธิภาพ
เน้นไข่ขาว: ไข่ขาวเป็นโปรตีนที่ย่อยง่ายและดูดซึมได้เกือบ 100% หากผู้ป่วยมีแผลกดทับหรือค่าอัลบูมิน (Albumin) ในเลือดต่ำ การเพิ่มไข่ขาวคือวิธีที่เร็วที่สุด
ใช้เวย์โปรตีนเสริม (Whey Protein): หากผู้ป่วยทานปริมาณมากไม่ได้ (เช่น อิ่มเร็วหรือท้องอืดง่าย) สามารถใช้ Whey Protein ชนิด Isolate แบบผงผสมลงไปเพื่อเพิ่มโปรตีนโดยไม่เพิ่มปริมาตรอาหารมากเกินไป
การปั่นและกรอง: สูตรโปรตีนสูงมักจะ "หนืด" กว่าปกติเนื่องจากมีเนื้อสัตว์และไข่เยอะ ต้องปั่นให้นานขึ้นและกรองด้วยกระชอนตาถี่มากเป็นพิเศษ เพื่อป้องกันสายยางอุดตัน
⚠️ ข้อควรระวังสำหรับสูตรโปรตีนสูง
ภาระของไต: โปรตีนที่สูงจะทำให้ไตทำงานหนักขึ้นในการขับของเสีย (BUN) ห้ามใช้สูตรนี้กับผู้ป่วยโรคไต เว้นแต่แพทย์จะสั่ง
ภาวะขาดน้ำ: การย่อยโปรตีนจำนวนมากต้องการน้ำในปริมาณที่เพียงพอ ควรให้ผู้ป่วยดื่มน้ำเปล่าตาม (Flush) ให้มากขึ้นเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำและอาการสับสน
การย่อยอาหาร: อาหารที่มีโปรตีนและไขมันสูงจะค้างอยู่ในกระเพาะนานกว่าปกติ ต้องเช็กอาหารค้าง (Residual) ก่อนมื้อถัดไปเสมอ หากค้างเกิน 150 ml ให้เลื่อนมื้ออาหารออกไปก่อน
💡 ทางเลือก: อาหารทางการแพทย์สูตรสำเร็จ
หากการเตรียมอาหารปั่นเองทำได้ยาก หรือต้องการความแม่นยำสูง มีสูตรสำเร็จรูปที่ออกแบบมาเพื่อกลุ่มนี้โดยเฉพาะ เช่น:
สูตรสำหรับผู้ป่วยมะเร็ง: เช่น Prosure, Supportan (มีโปรตีนและน้ำมันปลาสูง)
สูตรเพิ่มภูมิคุ้มกัน/แผลกดทับ: เช่น Neo-Mune (มีอาร์จีนีนและกลูตามีนสูง)
สูตรพลังงานเข้มข้น: เช่น Isocal, Ensure (สูตรมาตรฐานที่ชงเข้มข้นขึ้น)
