อาหารปั่นผสม อาหารสายยาง สูตรใช้เครื่องช่วยหายใจ !สำหรับผู้ป่วยที่ใช้เครื่องช่วยหายใจ (Ventilator) การจัดสูตรอาหารปั่นผสมต้องมีความละเอียดอ่อนเป็นพิเศษครับ เพราะเราต้องการสารอาหารที่ "ให้พลังงานสูงแต่เกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO 2) ต่ำ" เพื่อไม่ให้ปอดและเครื่องช่วยหายใจต้องทำงานหนักเกินไป
แนวทางการจัดสูตรและวัตถุดิบที่เหมาะสมครับ:
1. หลักการสำคัญ: "Low Carb, High Fat"
เมื่อร่างกายย่อยแป้ง (คาร์โบไฮเดรต) จะเกิดก๊าซ CO 2 มากกว่าการย่อยไขมัน ดังนั้นสูตรสำหรับผู้ใช้เครื่องช่วยหายใจจึงต้องปรับสัดส่วนดังนี้:
ลดแป้ง: ใช้ข้าวหรือแป้งในปริมาณที่จำกัด
เพิ่มไขมันดี: เพื่อให้ได้พลังงานชดเชยแป้งที่หายไป และช่วยลดการอักเสบ
โปรตีนพอเหมาะ: เพื่อรักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อกะบังลมที่ใช้หายใจ
2. วัตถุดิบที่แนะนำ (สำหรับสูตรปั่นเอง)
แหล่งโปรตีน: ไข่ขาวต้ม (หลัก), อกไก่ หรือเนื้อปลาขาว (ปั่นแล้วละเอียดง่าย)
แหล่งคาร์โบไฮเดรต: ฟักทอง หรือข้าวกล้องต้มสุก (ให้พลังงานพร้อมใยอาหาร)
แหล่งไขมัน: น้ำมันรำข้าว หรือ น้ำมันมะกอก (เน้นไขมันไม่อิ่มตัว)
แหล่งวิตามิน: ผักกาดขาว หรือแครอทต้มเปื่อย (ช่วยเรื่องระบบขับถ่าย)
3. ตัวอย่างสูตรปั่น (ปริมาณรวมประมาณ 1,000 - 1,100 ml)
สัดส่วนนี้สำหรับแบ่งให้ 4-5 มื้อต่อวัน
ไข่ขาวต้มสุก: 8 - 10 ฟอง (ใช้ไข่แดงได้เพียง 1 ฟองเพื่อคุมไขมันอิ่มตัว)
อกไก่ต้มสุก: 100 กรัม
ฟักทองต้มสุก: 200 กรัม (ใช้แทนข้าวได้ดีเพราะมีวิตามินสูง)
น้ำมันรำข้าว: 2 - 3 ช้อนโต๊ะ (เพื่อเพิ่มพลังงานโดยไม่เพิ่มก๊าซ CO 2 )
น้ำซุปผัก/น้ำต้มสุก: ปริมาณที่ทำให้ได้ความหนืดที่พอเหมาะ
เสริม: น้ำตาลทรายไม่เกิน 1-2 ช้อนโต๊ะ (หากผู้ป่วยไม่ได้เป็นเบาหวาน)
วิธีเตรียม: ปั่นทุกอย่างให้เข้ากันจนละเอียดเป็นเนื้อเดียว และ ต้องกรองผ่านตะแกรงตาถี่ 2 รอบ เพื่อป้องกันสายอุดตัน
4. ข้อควรระวังพิเศษสำหรับผู้ป่วยใช้เครื่องช่วยหายใจ
การสำลัก (Aspiration): ผู้ป่วยกลุ่มนี้มีความเสี่ยงสำลักสูงมากเพราะมีท่อช่วยหายใจอยู่ ต้องยกหัวเตียงสูง 30-45 องศาตลอดเวลา (ไม่ใช่เฉพาะตอนให้มื้ออาหาร)
ความเร็วในการให้: ควรใช้เครื่อง Feeding Pump เพื่อคุมให้อาหารไหลช้าๆ สม่ำเสมอ ลดการทำงานของหัวใจและปอด
เช็กอาหารค้าง: ดูดเช็กอาหารค้างก่อนมื้อถัดไป หากเหลือ > 100-150 ml ควรปรึกษาแพทย์ทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณว่าระบบย่อยทำงานไม่ไหวเนื่องจากร่างกายล้า
📊 ตารางสรุปการเลือกวัตถุดิบ
ประเภท ควรเน้น ✅ ควรเลี่ยง ❌
พลังงาน ไขมันไม่อิ่มตัว (น้ำมันรำข้าว) น้ำตาลทรายปริมาณมาก, ข้าวขาวเยอะๆ
โปรตีน ไข่ขาว, เนื้อปลาขาว เนื้อแดงติดมัน, ไข่แดงจำนวนมาก
ผัก ผักกาดขาว, ฟักทอง, แครอท ผักที่ทำให้เกิดแก๊ส (ถั่ว, กะหล่ำปลี)
💡 คำแนะนำ
หากเป็นไปได้ สำหรับผู้ป่วยที่ใช้เครื่องช่วยหายใจ การใช้ อาหารทางการแพทย์สูตรเฉพาะโรคปอด (Respiratory Formula) ที่เป็นแบบผงหรือแบบเหลวสำเร็จรูปจะมีความปลอดภัยและแม่นยำกว่าการปั่นเองครับ เพราะสัดส่วนของแป้งและไขมันถูกคำนวณมาเพื่อลดก๊าซ CO
2
โดยเฉพาะ
